علت دود سفید غلیظ در خودروهای توربو؛ ۵ راهکار سریع

مقدمه

بسیاری از رانندگان زمانی که با صحنه خارج شدن دود از اگزوز مواجه می‌شوند، دچار نگرانی شدیدی می‌شوند زیرا این مسئله معمولاً نشان‌دهنده یک ایراد فنی جدی در موتور است. علت دود سفید غلیظ در خودروهای توربو می‌تواند به عوامل متعددی بستگی داشته باشد که تشخیص دقیق آن نیازمند دانش فنی و بررسی تخصصی قطعات مختلف سیستم توربو شارژ است. #آدرس

این دود معمولاً ناشی از سوختن روغن یا نشت مایع خنک‌کننده به درون سیستم اگزوز است که اگر به موقع برطرف نشود، می‌تواند منجر به خسارات جبران‌ناپذیری به موتور خودروی شما وارد کند و هزینه‌های سنگینی را بتراشد. در پاراگراف اول همانطور که قول داده بودیم به موضوع اصلی پرداختیم تا شما دید کلی نسبت به این بحران مکانیکی پیدا کنید.

شناخت علائم خرابی توربو خودرو به شما کمک می‌کند تا قبل از اینکه موتور خودرو به طور کامل از کار بیفتد، اقدامات پیشگیرانه را انجام دهید و خودرو را به یک تعمیرگاه تخصصی منتقل کنید. گاهی اوقات این دود سفید تنها در زمان استارت سرد صبحگاهی دیده می‌شود و گاهی در تمام طول رانندگی ادامه دارد که هر کدام تفسیر متفاوتی در دنیای مکانیک دارند. درک صحیح این نشانه‌ها و اقدام سریع برای رفع آن‌ها، تفاوت بین یک تعمیر جزئی و تعویض کامل موتور است، بنابراین نباید نسبت به تغییر رنگ دود اگزوز بی‌تفاوت بود و باید سریعاً منشأ آن را پیدا کرد.

نقش خرابی سیل‌های روغن در ایجاد دود

یکی از اصلی‌ترین مواردی که مکانیک‌ها هنگام مواجهه با دود سفید بررسی می‌کنند، وضعیت آب‌بندی داخلی توربو است که نقش حیاتی در جدا نگه داشتن روغن از مسیر هوا و دود دارد. نشتی روغن در توربو اغلب به دلیل فرسودگی یا خرابی سیل‌ها (کاسه نمدها) و رینگ‌های داخلی شفت توربو رخ می‌دهد که وظیفه دارند از ورود روغن پرفشار به داخل محفظه احتراق یا اگزوز جلوگیری کنند. زمانی که این سیل‌ها خاصیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهند یا دچار شکستگی می‌شوند، روغن به سمت توربین نشت کرده و با حرارت بسیار بالای اگزوز تماس پیدا می‌کند که نتیجه آن تولید حجم زیادی دود سفید و بدبو است که از عقب خودرو خارج می‌شود.

بررسی دلایل خرابی توربو شارژر نشان می‌دهد که استفاده از روغن موتور بی‌کیفیت یا عدم تعویض به موقع روغن، عامل اصلی آسیب دیدن این سیل‌های حساس و گران‌قیمت است. روغن کثیف حاوی ذرات ریز و ساینده‌ای است که می‌تواند خط و خش‌هایی روی شفت و سیل‌ها ایجاد کند و مسیر را برای عبور غیرمجاز روغن هموار سازد که منجر به روغن‌سوزی توربو می‌شود. اگر متوجه شدید که سطح روغن موتور شما بدون هیچ دلیل موجهی و بدون نشتی خارجی کاهش می‌یابد و همزمان دود سفید می‌بینید، شک نکنید که مشکل از آب‌بندی داخلی توربو است و باید سریعاً رسیدگی شود.

مسدود شدن لوله برگشت روغن توربو

گاهی اوقات قطعات داخلی سالم هستند، اما مسیری که روغن باید از توربو به کارتر بازگردد دچار گرفتگی یا خمیدگی شده است که این موضوع فشار داخلی را به شدت بالا می‌برد. این افزایش فشار باعث می‌شود روغن راهی جز فرار از طریق سیل‌ها نداشته باشد و همین امر علت دود سفید غلیظ در خودروهای توربو می‌شود، حتی اگر توربو شارژر شما کاملاً نو و سالم باشد. لوله برگشت روغن باید کاملاً باز و بدون هیچ‌گونه گرفتگی باشد تا روغن داغ که وظیفه خنک‌کاری و روانکاری شفت را انجام داده، بتواند به راحتی و با کمک نیروی جاذبه به مخزن روغن بازگردد.

نادیده گرفتن این گرفتگی ساده می‌تواند باعث شود شما فکر کنید توربو خراب است و بی‌جهت نگران هزینه تعمیر توربو شارژ شوید، در حالی که مشکل با یک شستشوی ساده حل می‌شد. بسیاری از تعمیرکاران کم‌تجربه بدون بررسی مسیر برگشت روغن، اقدام به تعویض توربو می‌کنند که پس از مدت کوتاهی دوباره همان مشکل نشتی و دود ظاهر می‌شود زیرا ریشه اصلی ایراد برطرف نشده است. بنابراین، بررسی سلامت و باز بودن مجرای تخلیه روغن یکی از مراحل حیاتی در عیب‌یابی سیستم توربو است که هرگز نباید از قلم انداخته شود.

اگر می‌خواهید خودتان به یک متخصص تمام‌عیار تبدیل شوید که تمام ریزه‌کاری‌های عیب‌یابی و تعمیرات سیستم‌های پرخوران را بداند و دیگر نگران تشخیص‌های اشتباه نباشید، پیشنهاد می‌کنیم نگاهی به [دوره آموزش تعمیر توربو] بیندازید. این دوره شما را از سطح مبتدی تا حرفه‌ای همراهی می‌کند.

ترک خوردگی هوزینگ یا بدنه توربو

یکی دیگر از موارد فنی که کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد اما بسیار حیاتی است، ایجاد ترک‌های ریز یا درشت در بدنه چدنی توربو یا هوزینگ مرکزی آن در اثر شوک‌های حرارتی شدید است. این ترک‌ها می‌توانند باعث نشت مایع خنک‌کننده (در توربوهای آب‌خنک) به داخل سیستم اگزوز شوند که بخار حاصل از آن به صورت دودی غلیظ و سفید رنگ نمایان می‌شود و با بوی شیرین ضد یخ همراه است. معمولاً علائم خرابی توربو خودرو در این حالت با کاهش سطح آب رادیاتور و افزایش دمای موتور همراه است که زنگ خطری جدی برای سلامت کلی پیشرانه محسوب می‌شود [دلایل روغن زدن توربو شارژ سمند سورن].

ترمیم این ترک‌ها معمولاً امکان‌پذیر نیست یا دوام زیادی ندارد و در اکثر موارد نیاز به تعویض پوسته یا کل مجموعه کارتریج توربو خواهید داشت که مسلماً هزینه تعمیر توربو شارژ را افزایش می‌دهد. شوک‌های حرارتی معمولاً زمانی رخ می‌دهند که موتور پس از یک رانندگی پرفشار بلافاصله خاموش شود و فرصتی برای خنک شدن تدریجی توربو وجود نداشته باشد، که این کار باعث انقباض ناگهانی و ترک خوردن فلز می‌شود. بنابراین رعایت اصول رانندگی و خنک‌کاری صحیح توربو می‌تواند از بروز چنین هزینه‌های گزافی جلوگیری کند.

گرفتگی فیلتر هوا و ایجاد خلاء

شاید تعجب کنید اگر بدانید که یک فیلتر هوای کثیف ساده می‌تواند علت دود سفید غلیظ در خودروهای توربو باشد و سیستم پیچیده توربو را با اختلال مواجه کند. وقتی فیلتر هوا مسدود باشد، کمپرسور توربو برای مکش هوا با مقاومت روبرو می‌شود و این موضوع باعث ایجاد خلاء شدید بین فیلتر و توربو می‌گردد که این خلاء روغن را از سیل‌های سمت کمپرسور بیرون می‌کشد. این روغن وارد مسیر هوای ورودی موتور شده، همراه با هوا و سوخت در سیلندر می‌سوزد و حجم زیادی دود تولید می‌کند که راننده را به اشتباه می‌اندازد.

این پدیده یکی از ساده‌ترین دلایل خرابی توربو شارژر است که متاسفانه به دلیل عدم آگاهی، منجر به تعمیرات غیرضروری و باز کردن بیهوده توربو می‌شود در حالی که با تعویض یک فیلتر ارزان مشکل حل می‌شد. نشتی روغن در توربو که ناشی از خلاء ورودی باشد، با تعویض فیلتر هوا و تمیز کردن لوله‌های اینترکولر کاملاً برطرف می‌شود و نیازی به دستکاری قطعات داخلی توربو نیست. سرویس‌های دوره‌ای منظم و تعویض فیلترها نقش بسیار کلیدی در حفظ سلامت سیستم توربو و جلوگیری از نشتی‌های ناشی از تغییرات فشار دارد.

کسب درآمد از طریق تعمیرات خودروهای مدرن نیازمند تخصص بالایی است و اگر شما هم به دنبال یک شغل پردرآمد و آینده‌دار هستید، شرکت در دوره می‌تواند مسیر زندگی شغلی شما را تغییر دهد. با یادگیری این مهارت‌ها، سلطان بازار کار شوید.

خرابی شیر PCV و بخارات روغن

سیستم تهویه کارتر یا همان شیر PCV وظیفه دارد تا بخارات روغن جمع شده در موتور را دوباره به چرخه احتراق بازگرداند تا از آلودگی محیط زیست جلوگیری شود و فشار داخلی موتور تنظیم گردد. اگر این شیر خراب شود یا لوله‌های آن مسدود گردند، فشار داخل کارتر موتور بالا می‌رود و مانع از تخلیه روغن توربو به داخل کارتر می‌شود که نتیجه آن پس زدن روغن از سمت توربو است. این مسئله به راحتی باعث نشتی روغن در توربو می‌شود و دود غلیظی را ایجاد می‌کند که هیچ ربطی به خرابی فیزیکی خودِ توربو شارژر ندارد.

تشخیص این مورد بسیار مهم است زیرا بسیاری از علائم خرابی توربو خودرو با علائم خرابی سیستم PCV همپوشانی دارند و تفکیک آن‌ها نیازمند دقت و تجربه بالایی است. اگر مکانیک بدون چک کردن فشار بخارات روغن اقدام به تعمیر توربو کند، هزینه تعمیر توربو شارژ پرداخت شده توسط مشتری هدر می‌رود، چرا که پس از مدت کوتاهی دوباره نشتی و دود باز خواهد گشت. همواره باید قبل از باز کردن قطعات سنگین، سلامت سیستم تنفس موتور و سوپاپ‌های یکطرفه بخار روغن چک شود تا از هزینه‌های اضافی جلوگیری گردد [دوره آموزش تعمیر توربو].

کیفیت روغن و تاثیر آن بر توربو

استفاده از روغن‌های تقلبی یا با گرانروی نامناسب یکی از شایع‌ترین دلایل خرابی توربو شارژر در ایران است که متاسفانه رانندگان زیادی را درگیر خود کرده و باعث کاهش عمر مفید قطعات می‌شود. توربو شارژرها با دور بسیار بالا (گاهی تا ۲۰۰ هزار دور در دقیقه) می‌چرخند و حرارت بسیار زیادی تولید می‌کنند، بنابراین روغنی که وظیفه خنک‌کاری و روانکاری آن‌ها را دارد باید مقاومت حرارتی فوق‌العاده‌ای داشته باشد. اگر روغن نتواند در این شرایط سخت دوام بیاورد، می‌سوزد، کک می‌شود و مجاری روغن را می‌بندد که علت دود سفید غلیظ در خودروهای توربو خواهد بود.

علاوه بر کیفیت، زمان تعویض روغن نیز بسیار حیاتی است؛ روغن کهنه خاصیت روانکاری خود را از دست می‌دهد و تبدیل به لجن می‌شود که قاتل خاموش توربو شارژرهاست. عدم توجه به این موضوع باعث می‌شود نشتی روغن در توربو تشدید شود و قطعات داخلی دچار سایش شدید شوند که تعمیر آن هزینه‌بر است. همیشه از روغن‌های پیشنهادی کارخانه سازنده با ویسکوزیته دقیق استفاده کنید تا از سلامت توربو و موتور خود اطمینان حاصل نمایید و از دودهای سفید و آبی جلوگیری کنید.

آیا می‌دانستید با یادگیری تکنیک‌های عیب‌یابی توربو می‌توانید هزینه‌های نگهداری خودروی خود را تا ۵۰ درصد کاهش دهید؟ همین حالا با تهیه دوره مهارت‌های فنی خود را ارتقاء دهید و دیگر نگران خرابی‌های ناگهانی خودرو نباشید.

بررسی لقی شفت توربو

یکی از روش‌های فنی برای بررسی وضعیت توربو، چک کردن میزان لقی شفت توربین است که نشان‌دهنده سلامت بوش‌ها و یاتاقان‌های داخلی می‌باشد. اگر شفت توربو بیش از حد مجاز لقی داشته باشد (چه لقی محوری و چه شعاعی)، پره‌های توربین به بدنه برخورد کرده و سیل‌های روغن نمی‌توانند وظیفه آب‌بندی را به درستی انجام دهند. این وضعیت یکی از قطعی‌ترین علائم خرابی توربو خودرو است که بلافاصله باعث ورود روغن به سیستم اگزوز و تولید دود غلیظ می‌شود و صدایی شبیه به سوت کشیدن ناهنجار نیز تولید می‌کند.

اگر لقی شفت به موقع تشخیص داده شود، شاید بتوان با تعویض کیت تعمیراتی (شامل بوش‌ها و واشرها) مشکل را حل کرد و هزینه تعمیر توربو شارژ را مدیریت نمود، اما اگر دیر اقدام شود شفت می‌شکند. خرابی کامل شفت و پره‌ها می‌تواند تکه‌های فلزی را وارد موتور کند که فاجعه‌بار است، بنابراین هرگونه تغییر صدا یا دود غیرعادی باید جدی گرفته شود. بازرسی چشمی و دستی شفت توربو توسط مکانیک ماهر می‌تواند وضعیت دقیق دلایل خرابی توربو شارژر را مشخص کند و راهکار مناسب را پیش پای شما بگذارد.

جمع بندی

مهم‌ترین علت دود سفید غلیظ در خودروهای توربو می‌تواند از خرابی سیل‌های روغن، گرفتگی لوله برگشت، یا حتی مشکلات ساده‌ای مثل کثیفی فیلتر هوا ناشی شود. دانستن این موارد به شما کمک می‌کند تا هنگام مواجهه با مشکل، آرامش خود را حفظ کنید و با بررسی علائم خرابی توربو خودرو بهترین تصمیم را برای تعمیرات بگیرید. گاهی اوقات مشکل با یک سرویس ساده حل می‌شود و نیازی به پرداخت‌های سنگین بابت هزینه تعمیر توربو شارژ نخواهید داشت، به شرطی که عیب‌یابی دقیقی انجام شود.

همچنین اشاره کردیم که نشتی روغن در توربو لزوماً به معنای پایان عمر توربو نیست و می‌تواند ناشی از فشار بالای کارتر یا مشکلات سیستم PCV باشد که باید جداگانه بررسی شوند. شناخت دقیق دلایل خرابی توربو شارژر و رعایت اصول نگهداری پیشگیرانه، کلید اصلی داشتن خودرویی سالم و پرقدرت است که شما را در جاده‌ها تنها نمی‌گذارد. امیدواریم این مطالب آموزشی دیدگاه شما را نسبت به سیستم توربو روشن‌تر کرده باشد و در حفظ سرمایه شما موثر واقع شود [عیب یابی تخصصی توربو].

جمع بندی

در این مقاله به طور جامع بررسی کردیم که علت دود آبی هنگام تخته گاز در ماشین توربو اغلب ناشی از ضعف در سیستم آب‌بندی روغن توربوشارژر تحت فشار بالاست. همچنین آموختیم که دلایل خروج دود آبی در ماشین توربو می‌تواند از انسداد مسیر برگشت روغن تا خرابی کامل کارتریج متغیر باشد. توجه به نشانه های خرابی توربو شارژ مانند صدای سوت و افت توان، کلید پیشگیری از آسیب‌های بیشتر است. اگرچه هزینه تعمیر دود آبی توربو ممکن است در نگاه اول زیاد به نظر برسد، اما تعمیر به موقع بسیار اقتصادی‌تر از تعویض موتور است. با نگهداری صحیح و اقدام سریع برای رفع مشکل دود آبی خودرو توربو می‌توانید از رانندگی با خودروی پرقدرت خود لذت ببرید.

محمد بهمنی (مدیر مجموعه)

از سال 1389 بصورت تخصصی در زمینه تعمیرات و تولید توربوشارژ فعالیت می‌کنم و تا کنون تجربه تعمیرات و بازسازی بیش از 5000 توربوشارژ را در داخل ایران دارم و هر روزه به دنبال کسب علم جدید در حوزه خودم هستم. #دیگر مقالات